Haber

Günde 42 dakikadan az parlak gün ışığı, demans riskinin güçlü habercisi

01.11.2026

Gün boyu aldığınız ışık miktarı, beyninizin geleceği hakkında sandığınızdan çok daha fazla şey söylüyor olabilir. Yeni bir araştırmaya göre gündüz saatlerinde daha parlak ışığa maruz kalan kişilerde demans gelişme olasılığı belirgin şekilde daha düşük; üstelik günde 42 dakikadan az parlak ışık almak, demans için bilinen altı risk faktöründen bile daha güçlü bir uyarı sinyali olarak öne çıkıyor.

Çalışmayı Çin'deki Guangzhou Tıp Üniversitesi'nden Hongliang Feng liderliğindeki bir ekip yürüttü ve bulgular General Psychiatry dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar, 87 bin 577 yetişkinin verilerini inceleyerek gündüz ve gece ışığa maruziyetleri ile demans riski arasındaki ilişkiyi araştırdı.

Katılımcılar, ivmeölçer taşıyan bileklik türü cihazlar kullandı; bu cihazlar hem gündüz hem gece aldıkları ışığın yoğunluğunu sürekli kaydetti. Ortalama 8,1 yıl süren takip döneminde katılımcılardan 741'inde demans gelişti. Araştırmacılar bu kişilerin ışık maruziyeti geçmişini, demans gelişmeyenlerle karşılaştırdı.

Sonuçlar açık bir örüntü ortaya koydu: gündüz ortalama ışık düzeyi 1000 luksün üzerinde olan kişilerde —bu, kapalı havada dışarıdaki ışık düzeyine denk geliyor— demans riski yüzde 16 daha düşüktü. Daha da parlak ışıkta, yani en az 5000 lukste, daha uzun süre bulunanlarda risk daha fazla azalıyordu.

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri ise az ışık alan kişilerle ilgiliydi. Günde 0,7 saatten, yani 42 dakikadan az parlak gündüz ışığı alan kişilerde demans riski, yaş, eğitim düzeyi gibi bilinen altı risk faktöründen daha güçlü bir şekilde öne çıkan bir gösterge oldu.

Gece ışığına maruziyetle demans riski arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir bağlantı bulunamadı. Bu da araştırmacılara göre, beyin sağlığıyla ilişkili asıl etkenin gece karanlığı değil, gündüz aydınlığının kendisi olabileceğini düşündürüyor.

Feng, bulguları değerlendirirken gündüz ışığı maruziyetinin demans riski için yeni ve dikkate değer bir gösterge olabileceğini belirtti. Araştırmacılar bu durumun doğrudan bir koruma mekanizması olduğunu değil, risk tahmininde kullanılabilecek bir işaret olduğunu vurguluyor.

Bu bulgular günlük hayata dönüştüğünde basit bir mesaj çıkıyor ortaya: gün içinde dışarıda, doğal ışıkta geçirilen zaman, sadece ruh hali için değil beyin sağlığı açısından da önemli olabilir. Ofiste ya da kapalı mekanlarda geçen günler, farkında olmadan bu doğal ışık payını azaltıyor olabilir.

Ancak çalışmanın gözlemsel olduğunu unutmamak gerekiyor; yani ışık maruziyeti ile demans arasındaki bağlantı bir neden-sonuç ilişkisi olduğunu kanıtlamıyor. Katılımcıların genel sağlık durumu, yaşam tarzı ya da genetik yatkınlık gibi başka etkenler de sonuçları etkilemiş olabilir; bulguların doğrulanması için başka popülasyonlarda tekrarlanması gerekiyor.

Kaynak: ScienceDaily

Günde 42 dakikadan az parlak gün ışığı, demans riskinin güçlü habercisi — Haberler