Haber

Her gün bir avuç yer fıstığı, yaşlanan beyni hafıza kaybına karşı koruyabilir

02.11.2026

Her gün bir avuç tuzsuz, kabuklu kavrulmuş yer fıstığı yemek, yaşlanan beyni hafıza sorunlarına karşı korumaya yardımcı olabilir. Hollanda'daki bir araştırma ekibi, düzenli fıstık tüketiminin beynin hafızayla ilgili bölgelerinde insülin yanıtını güçlendirdiğini ortaya koydu; bu süreç, yaşa bağlı bilişsel gerilemeyle ve Alzheimer hastalığıyla ilişkilendiriliyor.

Çalışmayı Maastricht Üniversitesi Tıp Merkezi bünyesindeki NUTRIM (Beslenme ve Translasyonel Metabolizma Araştırmaları Enstitüsü) ekibi yürüttü, bulgular hakemli Food & Function dergisinde yayımlandı. Araştırmaya 60-75 yaş aralığında, sağlıklı 31 yetişkin katıldı.

Araştırmacılar rastgele atamalı, kontrollü çapraz geçişli bir deney düzeni kullandı; bu yöntemde her katılımcı hem fıstık tükettiği hem de tüketmediği dönemi yaşayarak kendi kontrolü oldu. Katılımcılar 16 hafta boyunca günde 60 gram, yani yaklaşık iki porsiyon tuzsuz kavrulmuş fıstık yedi, diğer 16 haftalık dönemde ise fıstıktan tamamen uzak durdu.

Beyindeki değişimleri ölçmek için arteriyel spin etiketleme manyetik rezonans görüntüleme (ASL-MRI) adlı teknik kullanıldı; bu yöntem beynin farklı bölgelerindeki kan akışını gösteriyor. İnsülin burun yoluyla verildikten sonra bölgesel kan akışındaki değişim izlenerek beynin insüline ne kadar duyarlı olduğu belirlendi.

Sonuçlar, sağ yarıkürede lingual girus, hipokampüs, parahipokampal girus ve posterior singulat girus gibi bölgelerde insülin yanıtının arttığını gösterdi. Hipokampüs yeni anıların oluşmasında kilit rol oynar, parahipokampal girus ona bu süreçte eşlik eder; posterior singulat girus limbik sistemin bir parçası olarak hafıza süreçlerine katkı sağlar, lingual girus ise görsel bilgiyi işler.

Aynı ekibin 2025 yılında Clinical Nutrition dergisinde yayımladığı önceki çalışması da benzer bir yönde sonuç vermişti: 16 haftalık fıstık tüketimi genel beyin kan akışını yüzde 3,6 artırmış, sözel hafıza performansını yüzde 5,8 iyileştirmişti. Yeni bulgular, bu etkinin altında yatan olası bir mekanizmayı, yani insülin duyarlılığındaki artışı işaret ediyor.

Araştırmacılara göre bu etkinin tek bir besin ögesine değil, fıstığın içerdiği doymamış yağlar, lif, vitamin ve mineraller ile bitkisel bileşiklerin bir araya gelmesine bağlı olabileceği düşünülüyor. Fıstık ayrıca bitkisel protein ve özellikle L-arginin açısından zengin; bu amino asit, öğrenme ve hafızayı desteklediği bilinen nitrik oksidin öncü maddesi.

Günlük beslenmeye kolayca eklenebilecek bu basit alışkanlık, yaşlanan beyin için ucuz ve erişilebilir bir destek olabilir. Ancak bulgular, fıstığın hastalık tedavi ettiği ya da bilişsel gerilemeyi kesin olarak önlediği anlamına gelmiyor.

Çalışmanın bazı sınırları var: örneklem sadece 31 kişiyle sınırlı, deney süresi 16 hafta ile görece kısa ve sonuçların daha büyük gruplarla tekrarlanması gerekiyor. Araştırma The Peanut Institute Foundation tarafından fonlandı; araştırmacılar vakfın çalışmanın tasarımında, analizinde ya da yazımında herhangi bir rolü olmadığını belirtiyor.

Kaynak: ScienceDaily

Her gün bir avuç yer fıstığı, yaşlanan beyni hafıza kaybına karşı koruyabilir — Haberler