Otizmde beyin, hem hatayı hem kendi kararına güveni daha az önemsiyor

Otizmli yetişkinlerin değişen koşullara uyum sağlamakta neden zorlandığını açıklayan yeni bulgular var. Beyin hem "yanlış yaptın" uyarılarını hem de kişinin kendi kararına duyduğu güveni daha zayıf işliyor. Bu çifte zayıflık, günlük hayatta hızlı değişen durumlara ayak uydurmayı güçleştiriyor.

Nottingham Trent Üniversitesi'nden Nathaniel Zuk ve Kudüs İbrani Üniversitesi'nden Jaroslav Slobodskoy-Plusnin önderliğinde, University College London'dan araştırmacıların da katıldığı çalışma Journal of Neuroscience dergisinde yayımlandı. Ekip, bilişsel yetenek açısından birbirine denk otizmli ve otizmli olmayan yetişkinleri karşılaştırdı. Katılımcılara ses perdesi ayırt etme görevi verildi ve beyin aktiviteleri EEG ile kaydedildi.

Katılımcılar art arda gelen ton çiftleri arasındaki ince frekans farklarını ayırt etmeye çalıştı, her yanıttan hemen sonra doğru mu yanlış mı yaptıklarını gösteren görsel geri bildirim aldılar. Araştırmacılar bu sırada "geri bildirimle ilişkili negatiflik" (FRN) adı verilen, beynin olumlu ve olumsuz geri bildirimi ayırt ettiği EEG sinyalini ölçtü. Görev zorluğu sistematik olarak değiştirilerek bunun karar güvenine etkisi de incelendi.

Her iki grup da görevde benzer doğrulukla performans gösterdi, ama otizmli katılımcıların olumsuz geri bildirime verdiği FRN tepkisi belirgin şekilde zayıftı. Nörotipik katılımcılarda görev zorluğu ve öznel güven, geri bildirime verilen beyin tepkisini güçlü biçimde şekillendirirken, otizmli katılımcılarda bu etki çok daha sınırlı kaldı.

Nörotipik katılımcılar kolay ve başarılı denemelerden sonra sonraki tercihlerini belirgin biçimde değiştirdi, önceki kolay denemenin izinden gitti. Otizmli katılımcılarda ise bu "başarı önyargısı" neredeyse yoktu; kararları önceki deneme kolay ya da zor olsun pek değişmedi. Araştırmacılar bunu, iç güven ile dış geri bildirim arasındaki etkileşimin otizmde kopuk olduğunun kanıtı olarak yorumluyor.

Araştırmacılar bundan sonra çatışma izleme ve pekiştirmeli öğrenmede rol oynayan ön singulat korteksin bu sürece nasıl katkı sağladığını incelemeyi planlıyor. Ön singulat korteks, hata sinyallerini üreten ve davranışı buna göre ayarlayan frontal beyin bölgesi olarak biliniyor. Bu bölgenin otizmde nasıl çalıştığını anlamak, ileride eğitim ve sosyal ortamlarda destek stratejileri geliştirmeye yardımcı olabilir.

Günlük hayatta çevremizden gelen geri bildirimleri kendi iç güvenimizle harmanlayarak davranışlarımızı güncelleriz; biri "yanlış" dediğinde ne kadar emin olduğumuza göre tepkimiz değişir. Bu çalışma, otizmli bireylerde bu iki sinyalin birlikte zayıflamasının, hızlı değişen sosyal ya da duyusal ortamlarda uyum sağlamayı neden zorlaştırdığını gösteriyor.

Araştırmacılar bulguları bir buçuk-iki yıl sonra tekrarlanan ikinci bir deneyde de doğruladı ve iki ölçütü birleştirdiklerinde otizmli ile otizmli olmayan katılımcıları yaklaşık yüzde 80 doğrulukla ayırt edebildiler. Yine de çalışma sese dayalı tek bir algısal görevle sınırlı, örneklem yetişkinlerden oluşuyor ve bulguların çocuklarda ya da farklı görevlerde geçerli olup olmadığını anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.