Laboratuvar hazırlanıyor
Başlıyor
- 1Python çekirdeği
- 2NumPy
- 3SciPy
- 4İstatistik motoru
Biliyor muydun?t-testini, Guinness bira fabrikasında çalışan William Sealy Gosset 1908'de “Student” takma adıyla yayımladı.
İlk açılışta yaklaşık 25 MB indirilir ve 15-30 saniye sürebilir; sonraki açılışlarda çok daha hızlıdır.
Difüzyon (DTI) Laboratuvarı
Su moleküllerinin hareketinden beynin kablolarını çıkar: tensörü hesapla, FA haritasını oku, ak madde liflerini 3B olarak izle ve kendi seçtiğin noktadan lif takibi yap.
Nasıl kullanılır?
- 1Aşağıdan bir çalışma biçimi seç: hazır bir difüzyon MR verisiyle öğrenmek mi istiyorsun, yoksa kendi görüntünü mü inceleyeceksin?
- 2Adımları yukarıdan aşağıya sırayla çalıştır. Her adımdaki mor düğmeye bas; adım bitince numarası onay işaretine döner ve sıradaki adım açılır.
- 3Her adımın altında açılan yeşil “Sonucu nasıl okursun?” kutusunu oku: haritaların, renklerin ve sayıların ne anlama geldiğini anlatır. “Neden?” ve “Genelde nasıl yapılır?” kutuları adımın arka planını verir.
- 4İşin bitince “PDF rapor indir” düğmesiyle tamamladığın adımları, görüntüleri ve sayıları tek dosyada indir. Hesaplar tarayıcında yapılır; ilk açılışta hesap motorunun yüklenmesi biraz sürebilir.
Bir beynin kablolama şeması
Çözünürlük
2 mm izotropik
Yön sayısı
64 + 7 b=0
b değeri
1000 s/mm²
Tüm beyin lifi
12.000 (örnek)
Atıf: Gorgolewski, K. J., ve ark. (2013). A test-retest fMRI dataset for motor, language and spatial attention functions. GigaScience, 2(1), 6.
Neden?
Genelde nasıl yapılır?
- DTI için en az 6 farklı yön gerekir; araştırmalarda genellikle 30–64 yön kullanılır, çünkü yön sayısı arttıkça ölçüm gürültüye daha dayanıklı olur.
- b değeri difüzyona duyarlılığı belirler; DTI için 700–1000 s/mm² standarttır. Daha yüksek b değerleri (2000 ve üzeri) gelişmiş modellerde kullanılır.
- Analizden önce baş hareketi ve “eddy akımı” bozulmaları düzeltilir (ör. FSL eddy); bu eğitim verisine bu düzeltmeler uygulanmadı.
- Her çekimde birkaç b=0 görüntüsü alınır (bu veride 7) ve ortalamaları karşılaştırma için kullanılır.
Neden?
Genelde nasıl yapılır?
- Tensör, sinyalin logaritması üzerinde (ağırlıklı) en küçük kareler ile uydurulur; dipy, FSL dtifit ve MRtrix bu işi yapan yaygın araçlardır.
- Sağlıklı yetişkinde FA ak maddede genellikle 0,4–0,8, gri maddede 0,1–0,2, beyin omurilik sıvısında 0’a yakındır.
- MD’nin birimi mm²/s’dir; beyin dokusunda tipik olarak 0,0007–0,0009 mm²/s civarındadır, BOS’ta yaklaşık 0,003 mm²/s’ye çıkar.
- Renkli FA haritasında renk lifin yönünü, parlaklık FA’yı gösterir: kırmızı sağ-sol, yeşil ön-arka, mavi üst-alt.
Bu adım, önceki adım tamamlanınca açılır.
Neden?
Genelde nasıl yapılır?
- Grup çalışmalarında FA haritaları TBSS (yola dayalı uzamsal istatistik) ya da belirli bölgelerin ortalamaları ile karşılaştırılır.
- Yetişkinlikte yaş ilerledikçe FA genellikle azalır, MD artar (çocukluk ve gençlikte FA artar); bu yüzden gruplar karşılaştırılırken yaş hesaba katılır.
- DTI bir voksel içinde kesişen lifleri ayırt edemez; kesişme bölgelerinde FA yapay olarak düşer. Bunu aşmak için daha gelişmiş modeller (ör. CSD) kullanılır.
Bu adım, önceki adım tamamlanınca açılır.
Neden?
Genelde nasıl yapılır?
- Sık kullanılan durma ölçütleri: FA < 0,15–0,2 (ak maddeden çıkış) ya da adım başına 45–60°’den keskin dönüş.
- Deterministik yöntem her noktada tek yön izler; olasılıksal yöntemler yön belirsizliğini hesaba katarak binlerce olası yol üretir.
- Traktografi gerçek aksonları değil, suyun yön bilgisinden çıkarılmış bir modeli gösterir; yanlış pozitif (var olmayan) ve yanlış negatif (kaçırılan) lifler olabilir.
Bu adım, önceki adım tamamlanınca açılır.
Neden?
Genelde nasıl yapılır?
- Araştırmalarda tohum bölgesinin yanında hedef ve dışlama bölgeleri (ROI) de kullanılır; böylece yalnız istenen yol seçilir.
- Lif boyunca FA profili (traktometri), yolun hangi kesiminde değişim olduğunu gösterir.
- Sonuçlar mutlaka anatomi bilgisiyle karşılaştırılır; beklenmedik yollar çoğu zaman yöntemden kaynaklanır.
Bu adım, önceki adım tamamlanınca açılır.
Önemli uyarılar
- Bu laboratuvar eğitim ve araştırma amaçlıdır; traktografi sonuçları tıbbi tanı ya da cerrahi planlama için kullanılamaz.
- Hazır veriler OpenNeuro'da CC0 lisansıyla paylaşılmıştır; yayınlarda özgün çalışmaya atıf yapılmalıdır.
- Yöntem: median-Otsu beyin maskesi ve ağırlıklı en küçük kareler tensör (dipy; tarayıcıdaki tek kesit hesabı dipy ile FA farkı < 0,0001). Tüm beyin lifleri: dipy EuDX, adım 0,5 mm, FA < 0,2 ya da 60°’den keskin dönüşte durma, tohum FA > 0,3, ≥ 30 mm. Senin başlattığın takip: tarayıcıda, en yakın vokselin ana yönüyle (FACT benzeri), adım 0,5 mm, seçtiğin FA ve açı eşikleri, tohum noktasının 6 mm çevresindeki FA ≥ 0,25 vokselleri, ≥ 20 mm lifler; bu yöntem dipy’ye göre biraz daha kısa lifler verir. Hareket ve eddy akımı düzeltmesi uygulanmamıştır; yayın için FSL, MRtrix ya da DSI Studio ile doğrulayın.
- Yüklediğin dosyalar yalnızca tarayıcında işlenir, sunucuya gönderilmez. Yalnızca kişisel bilgileri silinmiş (anonim) veri yükle; verinin kullanım izni ve etik onayı senin sorumluluğundadır.
